Amerikaanse Protestantse Kerk
De kerk is rondom vrijstaand, heeft aan de entreezijde een groot grasveld en grenst aan de andere zij aan de parkeerplaats van een winkelcentrum.
De kerk is als (religieus) tentoonstellingspaviljoen ontworpen voor de wereldtentoonstelling Expo 1958 in Brussel uit geprefabriceerde onderdelen. Na de sluiting van de Expo kwam het gebouw beschikbaar en is, mede dankzij financiële steun van o.a. de ‘Women’s Club The Hague’, als bouwpakket naar Nederland verscheept. Het gebouw werd op de huidige locatie weer opgebouwd waarbij de rechthoekige aanbouw aan de ovale kerkruimte werd verlengd.
De gevel van het gebouw is geheel bekleed met aluminium beplating. De ovalen kerkzaal heeft een lessenaars-dak van geprofileerd staalplaat, aflopend naar de rechthoekige aanbouw die bij de aansluiting naar de kerkzaal smaller wordt, zodat de ronde vorm van de kerkzaal herkenbaar blijft. De zijgevels van de aanbouw hebben een zeer open karakter met veel glas. De noordgevel van de kerkzaal aan de Esther de Boer-van Rijklaan is geheel gesloten. Kerkzaal is aan twee zijden voorzien van grote (van de vloer tot het dak reikende) raamvlakken met gekleurd glas.
Los van de kerk staat aan de ingangszijde een losse toren van staalprofielen bekroon door drie kruizen.
GESCHIEDENIS
De Amerikaanse Protestantse kerk in Den Haag vindt zijn oorsprong in de Engelstalige zomerdiensten die in het begin van de vorige eeuw vanuit de Ned. Hervormde kerk werden belegd voor de (Engelstalige) toeristen in Den Haag.
Met hulp van predikanten uit Amerika konden geregelde erediensten worden belegd in een pand in de Prinsestraat. Na de 2e wereldoorlog werden deze Engelstalige kerkdiensten in het toeristenseizoen op iedere 1e zondag van de maand gehouden in de Grote Kerk met hulp van Amerikaanse legerpredikanten.
Toen er meer belangstelling ontstond door in Den Haag wenende Amerikanen kwam er meer behoefte aan kerkdiensten het gehele jaar door. Er werd toen gezocht naar een locatie die ook ’s winters gebruikt kon worden (de Grote Kerk was in de wintermaanden niet verwarmd). Gelukkig stelde het Diaconessenhuis Bronovo hun ziekenhuiskapel ter beschikking. Maar toen na verloop van enkele jaren het aantal bezoekers groeide werd die ruimte te klein moest en er opnieuw gezocht worden naar een oplossing.
Die werd gevonden in het paviljoen van de Protestantse kerken dat als tegenhanger van het RK-paviljoen was gebouwd op de Expo in Brussel die in 1958 werd gehouden (met als grote publiekstrekker het -nog bestaanbare- 'Atomium' dat een 165 mljard maal vergrootte ijzercristalstructuur (atoom) verbeelde). Na afloop van deze Wereldtentoonstelling zou dit paviljoen beschikbaar komen. (zie ook: Deze PDF).
Gedeelte EXPO-terrein met 'Atomium' en Protestands paviljoen (midden)
Dit paviljoen, dat met steun uit heel Europa en de Verenigde Staten was gefinancierd, was ontworpen door de Belgisch-Zwitserse architect Paul Calame-Rosset en was grotendeels demontabel. Het bestond uit staalconstructie met aluminium beplating en had intern meerdere niveaus waaronder een tentoonstellingsruimte. Demontage en wederopbouw was dus mogelijk.
Het gebouw werd gekocht na diverse inzamelingsacties en in delen overgebracht naar Den Haag, waar de gemeente inmiddels een perceel beschikbaar had gesteld.
Op 14 mei 1961 werd de eerste schop in de grond gestoken door de predikant van de kerkelijke gemeente en de Amerikaanse ambassadeur.
Bron o.m.: "Een notitie over het protestants paviljoen op de Wereldtentoonstelling van 1958", gepubliceerd in het Eigen Schoon, Geschied- en oudheidkundig tijdschrift voor Vlaams-Brabant en Brussel, nr.4 (2006), 537-543" by Guy Liagre.
Raadpleeg voor meer informatie de website van de APC-DH.
HET HUIDIGE KERKGEBOUW
Het gebouw bestaat uit een ronde kerkzaal met een, naar de aanbouw schuin aflopend, plat dak. De noordelijke gevel heeft twee grote lichtopeningen over de gehele hoogte, voorzien van gekleurd plexiglas De langwerpige aanbouw is wat versmald aan de zijde van de kerkzaal, zodat de ronding duidelijk zichtbaar blijft.
APC aanzicht v.a. het zuiden (bijgebouw/entree), - v.a. het noorden (kerkzaal)
Ook de aanbouw heeft een zeer open karakter met grote ramen op begane grond en verdieping (m.u.v. de kopgevel) De verdieping steekt aan alle kante uit buiten de gevel van de begane grond. Voor de gevel zijn overal aluminium platen gebruikt.
Naast het gebouw werd een losstaande opengewerkte toren van stalen balken neer gezet met op de top 3 kruizen.
ORGEL
Het orgel in de kerk is in 1957 gebouwd door de Fa. Fonteyn & Gaal* en heeft 15 stemmen verdeeld over 2 manualen en pedaal.
Het orgel heeft elektro-pneumatische tractuur.
De losstaande speeltafel staat op een gallerij/loggia die als koor-/orgetribune fungeert naast het orgel dat in een apart gedeelte daarvan staat.
Interieur kerkzaal met zicht op entree, koorgalerij en orgel
Het orgelfront bestaat uit een enkele pijpenrij met 28 prestantpijpen in open opstelling in een rechthoekige opening in de kerkwand.
In 1994 heeft de Fa Pels en van Leeuwen het orgel schoon gemaakt en enkele dispositiewisselingen en intonatiewerkzaamheden uitgevoerd. (bron: Organist & Eredienst 1994)
Over dit orgel zijn schrijver dezes geen verdere gegevens bekend. Wel is er wat achtergrondinformatie gevonden over de bouwer de Fa. Fonteyn & Gaal.* De Fa. Fonteyn & Gaal was in 1950 in Amsterdam opgericht door Andries Fonteyn (1914-2010) die daarvoor bij orgelbouwer Stunk in Rotterdam had gewerkt, en Julius Gaal (1902-1971) die van Hongaarse afkomst was en bij de fa. Standaard had gewerkt.
Met name in het begin bouwde zij orgels met een elektro-pneumatische tractuur en een overwegende barokke-dispositie. Deze orgels hadden als regel een ‘open pijp-opstelling’ (ze hadden dus geen omsluitende kas) Maar rond de jaren ’60 stapte de orgelbouwers over op traditionele sleeplade-orgels met mechanische tractuur.Na het overlijden van Gaal, verplaatste Fonteyn de orgelmakerij naar Kampen en ging verder onder zijn eigen naam. Na het beëindigen van het bedrijf van Fonteyn (in 1979) is het dit voortgezet door twee voormalige medewerkers: Marinus Elize Kaat en Levinus Gerardus Tijhuis onder de naam Kaat & Tijhuis orgelbouw. Dit bedrijf bestaat nog steeds en is gevestigd in Kampen.
Organist is Gijsbert Kok die tevens organist is van de eeuwenoude Abdijkerk van Loosduinen en stadsbeiaardier van Den Haag.
koor-orgeltribune
Dispositie orgel
